دکتر دلشاد، در گفت و گو با وبدا، عنوان کرد: هاری یکی از بیماری‌های مشترک و بسیار خطرناک میان انسان و حیوان است که از طریق گازگرفتگی، خراش، چنگ‌زدگی و حتی تماس بزاق حیوان آلوده با زخم باز یا مخاط انسان منتقل می‌شود.

 

وی با بیان اینکه در سه ماه نخست سال جاری حدود ۲ هزار مورد حیوان‌گزیدگی در استان گزارش شده است، افزود: در همین مدت بیش از ۶ هزار دوز واکسن هاری برای افراد در معرض خطر تزریق شده که نشان‌دهنده اهمیت بالای مراجعه فوری پس از هر نوع تماس مشکوک با حیوان است.

 

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی تصریح کرد: در ایران و جهان، سگ مهم‌ترین و شایع‌ترین منبع انتقال هاری به انسان است. با این حال گربه، شغال، روباه، گرگ، کفتار، خفاش و سایر پستانداران وحشی یا اهلی نیز می‌توانند ناقل ویروس باشند. در استان خراسان شمالی نیز بیشتر موارد حیوان‌گزیدگی ناشی از سگ‌ها، به‌ویژه سگ‌های بدون صاحب، گزارش می‌شود.

 

 دکتر دلشاد تأکید کرد: هاری بیماری‌ای است که پس از بروز علائم، تقریباً همیشه مرگبار است. بنابراین واکسیناسیون پس از حیوان‌گزیدگی یک اقدام حیاتی و غیرقابل جایگزین است. هرگونه گازگرفتگی، خراش عمیق، چنگ‌زدگی، تماس بزاق حیوان با زخم باز یا تماس با مخاط چشم، دهان و بینی، نیازمند مراجعه فوری به مراکز درمانی و بررسی برای شروع واکسیناسیون است.

 

وی با اشاره به ضرورت شست‌وشوی فوری زخم گفت: نخستین اقدام پس از حیوان‌گزیدگی، شست‌وشوی محل زخم با آب جاری و صابون به مدت دست‌کم ۱۵ دقیقه است. سپس باید از مواد ضدعفونی‌کننده استفاده و فرد بدون تأخیر به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت، پایگاه بهداشت یا مرکز درمان و پیشگیری از هاری مراجعه کند.

 

به گفته معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، در موارد خراش یا گزش سطحی نیز مراجعه ضروری است و تصمیم درباره تزریق واکسن یا ایمونوگلوبولین باید توسط تیم درمان و بر اساس نوع تماس، محل زخم و وضعیت حیوان انجام شود.

 

در صورت زخم باز ناشی از گزش چه باید کرد؟

دکتر دلشاد با تأکید بر اینکه زخم باز ناشی از گزش حیوان باید یک وضعیت اورژانسی تلقی شود، گفت: نخستین و مهم‌ترین اقدام پس از گازگرفتگی یا خراش، شست‌وشوی فوری و طولانی‌مدت محل زخم است. زیرا بخش قابل توجهی از ویروس احتمالی هاری در همان دقایق اولیه با شست‌وشوی صحیح از سطح زخم خارج می‌شود.

 

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی تصریح کرد: در زخم‌های ناشی از حیوان‌گزیدگی، فرد نباید زخم را خودسرانه ببندد، پانسمان فشاری انجام دهد یا برای بخیه‌زدن فوری اقدام کند. تصمیم درباره بخیه، به‌ویژه در گزش‌های عمیق یا نواحی حساس مانند صورت، دست، گردن و اندام تناسلی، باید فقط توسط پزشک و پس از ارزیابی خطر هاری، شست‌وشوی کامل زخم، ضدعفونی و آغاز اقدامات پیشگیرانه انجام شود.

 

 وی ادامه داد: در برخی موارد ممکن است پزشک برای کنترل خونریزی یا مسائل زیبایی، بخیه را ضروری بداند. طبق دستورالعمل بخیه زدن ممنوع است،جزء در موارد خاص با نظر متخصص.

 

آیا زدن الکل یا بتادین روی زخم کافی است؟

دکتر دلشاد در پاسخ به یکی از باورهای اشتباه رایج میان مردم گفت: برخی تصور می‌کنند اگر پس از گازگرفتگی حیوان، روی زخم الکل، بتادین، نمک، زردچوبه یا مواد ضدعفونی‌کننده خانگی بزنند، خطر هاری برطرف می‌شود. این باور کاملاً نادرست و خطرناک است.

 

 وی تأکید کرد: الکل و بتادین فقط می‌توانند به کاهش آلودگی سطحی زخم کمک کنند، اما نمی‌توانند جای واکسن هاری، ایمونوگلوبولین در موارد لازم و ارزیابی تخصصی را بگیرند. ویروس هاری ممکن است از طریق بزاق حیوان وارد بافت‌های عمقی و پایانه‌های عصبی شود و با ضدعفونی سطحی از بین نرود.

 

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: اقدام درست این است که ابتدا زخم با آب جاری و صابون حداقل ۱۵تا۲۰ دقیقه شسته شود، سپس ضدعفونی انجام گیرد و فرد در کوتاه‌ترین زمان ممکن به مرکز درمان و پیشگیری از هاری مراجعه کند. مراجعه فوری، حتی اگر زخم کوچک باشد یا حیوان ظاهراً سالم به نظر برسد، ضروری است.

 

 وی خاطرنشان کرد: مردم باید بدانند هاری پس از بروز علائم تقریباً همیشه کشنده است، اما اگر اقدامات پیشگیری، شامل شست‌وشوی صحیح، واکسیناسیون و در صورت نیاز تزریق ایمونوگلوبولین، به‌موقع انجام شود، می‌توان از ابتلا به بیماری جلوگیری کرد.