وی در گفت و گو با وبدا؛ افزود: اما از نظر پزشکی، آنچه مردم به نام روماتیسم می‌شناسند، در واقع مجموعه‌ای از بیماری‌های بافت همبند، ماهیچه‌ها و سیستم ایمنی بدن است که می‌توانند بیماری‌های مختلفی ایجاد کنند. در حالی که هر یک از این بیماری‌ها نام جداگانه و تعریف مشخص خود را دارند، به طور عمومی در بین مردم «روماتیسم» گفته می‌شود.

تفاوت روماتیسم با آرتروز

این فوق تخصص روماتولوژی با اشاره به تفاوت روماتیسم و آرتروز تصریح کرد: آرتروز بیشتر یک بیماری موضعی است. به طور مثال غضروف‌های ناحیه زانو دچار تخریب و ساییدگی می‌شوند، اما در خون و سیستم ایمنی مشکلی وجود ندارد. در مقابل، در بسیاری از بیماری‌های روماتیسمی، فرایند التهابی و خودایمنی مطرح است. یعنی سیستم ایمنی به اشتباه علیه سلول‌های خودی فعال می‌شود و می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را درگیر کند.

چه علائمی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

رئیس بیمارستان امام حسن (ع) بجنورد، گفت: علائم بیماری‌های روماتیسمی بسیار وسیع و متنوع است، اما مهم‌ترین آن‌ها دردهای مفصلی است. به‌ویژه دردهایی که توجیه منطقی ندارند و فرد انتظار آن را ندارد. این دردها معمولاً بعد از استراحت و بی‌حرکتی تشدید می‌شوند و اغلب صبح‌ها با سفتی و خشکی مفاصل همراه هستند.

وی ادامه داد: هرگونه علائم مشکوک پوستی نیز می‌تواند با بیماری‌های روماتیسمی مرتبط باشد و نباید نادیده گرفته شود.

علت ایجاد بیماری‌های روماتیسمی چیست؟

وی درباره اتیولوژی این بیماری‌ها اظهار کرد: پایه ایجاد بسیاری از بیماری‌های روماتیسمی، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن است. این اختلال به معنای ضعیف یا قوی بودن سیستم ایمنی نیست، بلکه به معنای عملکرد نادرست آن است. به طوری که به اشتباه روی سلول‌های خودی اثر می‌گذارد.

این عضو هیئت علمی افزود: بخشی از زمینه بیماری ژنتیکی است، اما عوامل محیطی نیز نقش دارند. انواع میکروب‌ها و ویروس‌ها، تغذیه نامناسب، سیگار، مواد مخدر و آلودگی هوا می‌توانند در بروز این بیماری‌ها دخیل باشند.

توصیه به مبتلایان تازه‌تشخیص‌داده‌شده

دکتر صفی‌خانی با اشاره به طیف وسیع بیماری‌های روماتیسمی گفت: این طیف از آرتروزهای ساده تا بیماری‌های تهدیدکننده حیات را شامل می‌شود. طبیعتاً بیمارانی که در دسته فرم‌های شدید قرار می‌گیرند، باید توصیه‌های پزشک را کلمه به کلمه جدی بگیرند.

وی درباره نگرانی بیماران از عوارض داروها گفت: همه داروها عوارض دارند، همان‌طور که بسیاری از خوراکی‌ها نیز در صورت مصرف نادرست می‌توانند عارضه ایجاد کنند. مهم، استفاده صحیح و تحت نظر پزشک است. گاهی شدت آسیب بیماری بسیار بیشتر از احتمال عارضه داروست و در چنین شرایطی مصرف دارو منطقی‌تر و ضروری‌تر است.

او تأکید کرد: داروهای امروزی در اغلب موارد ایمن هستند و عوارض عمده و جدی ندارند و اگر عارضه‌ای هم رخ دهد، معمولاً جزئی بوده و زیر نظر پزشک قابل مدیریت است. امروزه بسیاری از بیماری‌هایی که در گذشته غیرقابل درمان تلقی می‌شدند، با درمان‌های جدید قابل کنترل هستند.

تغذیه، سرما و استرس چه نقشی دارند؟

وی درباره نقش تغذیه در روماتیسم گفت: نظرات مختلفی درباره تأثیر غذاها وجود دارد، اما ما غذای خاصی را به طور قطعی منع یا توصیه نمی‌کنیم. البته در طب سنتی، غذاهایی با طبع گرم معمولاً باعث تسکین نسبی علائم مفصلی می‌شوند.

دکتر صفی‌خانی افزود: سرمای هوا می‌تواند علائم را تشدید کند. به‌ویژه بیماران مبتلا به اسکلرودرمی باید به شدت از سرما فاصله بگیرند و از خود محافظت کنند.

وی همچنین استرس را یکی از عوامل تشدیدکننده دانست و گفت: استرس از طریق تأثیر بر سیستم ایمنی می‌تواند بیماری‌هایی مانند پسوریازیس را تشدید کند و روی مفاصل نیز اثر بگذارد. علاوه بر این، فرد در شرایط استرس شدت درد را بیشتر احساس می‌کند.

 

چرا روماتیسم در زنان بیشتر است؟

این فوق تخصص روماتولوژی با بیان اینکه شیوع بسیاری از بیماری‌های روماتیسمی در بانوان بیشتر است، گفت: در برخی از این بیماری‌ها نسبت ابتلا تا ۹ به ۱ برای زنان است، هرچند در برخی دیگر این نسبت کمتر است. این موضوع به عوامل ژنتیکی، هورمونی و تفاوت‌های سیستم ایمنی مرتبط است.

بارداری و روماتیسم

وی درباره بارداری در بیماران روماتیسمی اظهار کرد: در برخی بیماری‌ها ممکن است علائم در دوران بارداری تشدید شود، در برخی موارد بارداری منع می‌شود و در برخی دیگر حتی ممکن است علائم کاهش یابد. بنابراین تصمیم‌گیری در این زمینه باید کاملاً تخصصی و تحت نظر پزشک انجام شود.

سبک زندگی سالم؛ مکمل درمان

دکتر صفی‌خانی تأکید کرد: بیماری‌های روماتیسمی معمولاً درمان طولانی‌مدت دارند و اولین و مهم‌ترین اقدام بیماران، پیگیری دقیق درمان و مصرف منظم و دوره‌ای داروهاست.

وی افزود: بسیاری از بیماران تصور می‌کنند باید خانه‌نشین شوند، در حالی که ورزش و فعالیت بدنی مناسب می‌تواند با تقویت عضلات و تاندون‌ها به بهبود کیفیت زندگی کمک کند. حتی بیمارانی هستند که با ورزش مناسب و سبک زندگی سالم، نیازشان به دارو کاهش یافته است.

رئیس بیمارستان امام حسن (ع) بجنورد خاطرنشان کرد: سیستم ایمنی با سبک زندگی سالم ارتباط مستقیم دارد. ورزش منظم، تغذیه مناسب و پرهیز از سیگار و غذاهای فرآوری‌شده می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی را بهبود ببخشد و از تشدید علائم جلوگیری کند.