اینجا سخن از «نظام ارجاع» است؛ طرحی که در آن هر شهروند، یک «پزشک خانواده» دارد. جایی که سلامت، نه یک اتفاق، بلکه یک فرآیند مهندسی‌شده و عادلانه است. شهرستان جاجرم با جمعیت شهری ۲۴ هزار و ۲۶۵ نفری و بافت روستایی ۱۳ هزار و ۲۱۸ نفری‌اش، آغوش خود را برای اجرای پایلوت طرحی باز کرده که قرار است «عدالت در درمان» را از یک شعار به یک واقعیت ملموس در سفره سلامت مردم تبدیل کند.

 

۲۵ خرداد؛ آغاز رسمی یک ماموریت ملی

محمد ایزدی، فرماندار شهرستان جاجرم، با اعلام آغاز رسمی این طرح از ۲۵ خردادماه، آن را گامی در جهت افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های سبد خانوار می‌داند. وی معتقد است: «این طرح، کانالیزه کردن مسیر خدمات بهداشت و درمان است. ما با نگاهی مردم‌محور و محله‌محور، حتی از ظرفیت مساجد و دستگاه‌های اجرایی برای تبیین این مسیر استفاده کرده‌ایم تا مردم بدانند که دولت، سلامت آن‌ها را در اولویت قرار داده است.»

 

فرماندار جاجرم تأکید می‌کند که آمادگی لازم در شهرستان برای اجرای برنامه نظام ارجاع پیش‌بینی شده تا در سه بخش مرکزی، سنخواست و شوقان، این برنامه اجرایی شود. او بزرگترین دغدغه را تبیین درست طرح برای مردم می‌داند تا ذائقه مراجعات مستقیم، جای خود را به اعتماد به نظام هدفمند ارجاع بدهد.

 

از پزشک خانواده تا درمان تخصصی؛ نقشه راه سلامت

مرتضی صادقی، رئیس شبکه بهداشت و درمان شهرستان جاجرم، جزئیات فنی این طرح را تشریح می‌کند. وی می‌گوید: در این ساختار، جمعیت شهرستان به دسته‌های ۳ هزار نفری تقسیم شده و هر دسته تحت پوشش یک پزشک خانواده قرار می‌گیرند. شهروند در گام اول به سطح یک (پایگاه سلامت یا مرکز جامع سلامت) مراجعه می‌کند. اگر نیاز به تخصص بود، پزشک خانواده نوع تخصص را مشخص کرده و با هماهنگی بیمار نوبت‌گیری می‌کند تا فرد به سطح ۲ (متخصص) ارجاع داده شود.

 

مزایای مالی ملموس برای شهروندان

یکی از اهداف اصلی این طرح، کاهش هزینه‌های پرداخت از جیب مردم است. صادقی در این باره می‌گوید: تا ۴ بار مراجعه به پزشک خانواده در مراکز سطح یک در سال کاملاً رایگان است. در صورت ارجاع به متخصص (سطح ۲)، بیمار تنها ۱۵ درصد هزینه ویزیت را می‌پردازد. همچنین اگر مسیر ارجاع تا مرحله بستری در بیمارستان (سطح ۳) ادامه یابد، تمامی هزینه‌های درمان برای شهروند رایگان خواهد بود.

 

پایان آزمایش‌های تکراری با پرونده الکترونیک

یکی از درخشان‌ترین بخش‌های این نظام، نقش «پرونده الکترونیک سلامت» است. به گفته صادقی، با تجمیع سوابق، پزشک خانواده به تمامی تاریخچه آزمایشگاهی، سونوگرافی و تصویربرداری بیمار دسترسی دارد. این یعنی جلوگیری از تکرار بی‌مورد آزمایش‌ها و کاهش هزینه‌های تحمیلی به خانواده‌ها؛ چرا که قضاوت پزشک بر اساس یک سابقه علمیِ تجمیع‌شده انجام می‌شود.

 

توسعه زیرساخت‌ها؛ جاجرم قوی‌تر می‌شود

رئیس شبکه بهداشت و درمان شهرستان جاجرم افزود: اجرای این طرح، زیرساخت‌های درمانی جاجرم را متحول می‌کند. آمارها نشان‌دهنده یک جهش جدی برای دسترسی بهتر مردم است. چراکه تعداد پزشکان عمومی شبکه بهداشت از ۴ نفر به ۸ نفر افزایش یافته و تعداد پایگاه‌های سلامت به ۴ مورد رسیده است (شوقان، سنخواست و دو پایگاه در جاجرم). ۴ مرکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی نیز ستون‌های اصلی این طرح در شهرستان هستند.

همچنین با حضور مراقبان سلامت و ماماها در هر پایگاه، حالا «پیشگیری» جایگزین «درمان‌های دیررس» می‌شود تا بیماری‌ها در همان مراحل ابتدایی شناسایی و کنترل شوند.

 

آگاهی مردم؛ کلید چشیدن شیرینی طرح

علی‌رغم آمادگی کامل تیم‌های پزشکی، موفقیت این طرح در گرو یک اصل مهم است: اطلاع‌رسانی و آگاهی مردم. فرماندار و رئیس شبکه بهداشت جاجرم هم‌صدا تأکید دارند که مهم‌ترین چالش، آشنایی کامل شهروندان با مزایای بی‌شمار این طرح است. مردم باید بدانند که رعایت مسیر ارجاع، نه تنها کیفیت درمان آن‌ها را بالا می‌برد، بلکه بار مالی سنگین درمان را از دوش آن‌ها برمی‌دارد.

جاجرم حالا نه فقط یک شهرستان، بلکه یک الگوی پیشرو است. موفقیت این طرح در میان جمعیت ۳۷ هزار نفری این خطه، نویدبخش روزهایی است که در آن «سلامت» با نظمی نوین، برای همه در دسترس‌تر، تخصصی‌تر و ارزان‌تر خواهد بود.