وی در گفت و گو با وبدا؛ با اشاره به اینکه پیاده‌روی طولانی و چندروزه فشار قابل توجهی به بدن وارد می‌کند، بر رعایت نکات پیشگیرانه از سوی زائران تأکید کرد و گفت: کم‌آبی، گرمازدگی، افت فشار و قند خون، گرفتگی و آسیب عضلات، تاول و زخم پا، پیچ‌خوردگی مفاصل و در موارد شدیدتر کاهش سطح هوشیاری از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در مسیر برای زائران ایجاد شوند و بسیاری از آنها با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری هستند.

 

زائران پیاده، آرام بروید، سالم برسید

متخصص طب اورژانس بیمارستان امام علی(ع) بجنورد، گفت: رعایت اصول ساده‌ای مانند نوشیدن منظم مایعات، استراحت کافی، استفاده از کفش مناسب و توجه به علائم هشدار می‌تواند از بسیاری از مشکلات و حوادث پزشکی در مسیر زائران پیاده به مشهد مقدس پیشگیری کند.

 

دکتر رحمانیان، با اشاره به پیاده‌روی طولانی و چندروزه زائرانی که با پای پیاده عازم مشهد مقدس می‌شوند، اظهار کرد: این نوع پیاده‌روی اگرچه یک فعالیت معنوی ارزشمند است، اما از نظر جسمی فعالیت قابل توجهی محسوب می‌شود و در صورت رعایت نکردن اصول خودمراقبتی می‌تواند با مشکلاتی مانند کم‌آبی بدن، گرمازدگی، افت فشار خون، افت قند، گرفتگی و آسیب عضلات، تاول و زخم پا، پیچ‌خوردگی مفاصل و در موارد شدیدتر اختلال سطح هوشیاری همراه شود.

 

وی افزود: مهم‌ترین نکته این است که زائران از همان ابتدای مسیر با سرعت مناسب حرکت کنند. بهتر است فرد با سرعتی حرکت کند که بتواند بدون نفس‌نفس زدن شدید صحبت کند و به‌جای اینکه تا خستگی کامل به راه رفتن ادامه دهد، استراحت‌های کوتاه و منظم داشته باشد.

 

کم‌آبی را جدی بگیرید

این متخصص طب اورژانس گفت: تشنگی یکی از نشانه‌های نیاز به آب است، اما در فعالیت طولانی و هوای گرم بهتر است پیش از تشنگی شدید هم مایعات به‌طور منظم مصرف شود.

 

رحمانیان ادامه داد: استفاده متعادل از محلول‌های خوراکی حاوی الکترولیت یا نوشیدنی مناسب می‌تواند مفید باشد. در صورت تعریق زیاد، فعالیت طولانی یا بروز علائم کم‌آبی، مصرف مایعات حاوی الکترولیت یا ORS می‌تواند مفید باشد. در غیر این صورت آب و تغذیه مناسب معمولاً کافی است.

 

وی عنوان کرد: در طول مسیر، مصرف منظم آب و وعده‌های غذایی سبک و قابل‌هضم اهمیت زیادی دارد و نباید وعده‌های غذایی به‌دلیل عجله یا خستگی حذف شوند. زائران باید به علائم کم‌آبی مانند خشکی دهان، کاهش ادرار، تیره شدن ادرار، سرگیجه و ضعف توجه کنند و در صورت بروز این علائم، استراحت و جبران مایعات را در اولویت قرار دهند. استفاده از لباس سبک، روشن و مناسب هوای گرم، به‌همراه کلاه یا پوشش محافظ در برابر آفتاب، می‌تواند در کاهش گرمازدگی مؤثر باشد.

 

گرمازدگی، زنگ خطر جدی

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به خطر گرمازدگی در فعالیت‌های طولانی گفت: سردرد و سرگیجه شدید، تهوع و استفراغ، ضعف و بی‌حالی شدید، گیجی یا تغییر رفتار، اختلال در راه رفتن، کاهش سطح هوشیاری، پوست بسیار داغ و به‌ویژه افزایش شدید دمای بدن از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند.

 

رحمانیان تأکید کرد: اگر فرد دچار گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا علائم شدید گرمازدگی شد، نباید به راه رفتن ادامه دهد. باید او را سریعاً از محیط گرم خارج کرد، لباس‌های اضافی را کاهش داد و بدن را با آب خنک و روش‌های مناسب خنک کرد و در صورت وجود علائم شدید، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت.

 

وی خاطرنشان کرد: در فردی که سطح هوشیاری مناسبی ندارد، نباید به زور آب یا نوشیدنی داد، چون احتمال ورود مایع به راه هوایی وجود دارد.

 

پاها را دست‌کم نگیرید

این متخصص طب اورژانس گفت: پاها در پیاده‌روی چندروزه بیشترین فشار را تحمل می‌کنند و کفش نامناسب، جوراب نامناسب، رطوبت و ادامه دادن مسیر با وجود درد می‌تواند باعث ایجاد تاول، زخم و حتی عفونت شود.

 

وی توصیه کرد: کفش باید راحت و مناسب پیاده‌روی طولانی باشد، کاملاً نو و امتحان‌نشده نباشد و فضای کافی برای انگشتان پا داشته باشد. جوراب مناسب نیز باید قابلیت جذب رطوبت داشته باشد.

 

وی افزود: برای کاهش خطرات پیاده‌روی‌های طولانی، بهتر است زائران از چند هفته قبل با پیاده‌روی‌های تدریجی، بدن خود را برای مسیر آماده کنند. استفاده از کفش مناسب و امتحان‌شده، همراه با جوراب‌های جاذب رطوبت، نقش مهمی در پیشگیری از تاول، زخم و درد پا دارد.

 

وی ادامه داد: همچنین بهتر است در نقاطی که احتمال اصطکاک بیشتر است، از پد یا چسب محافظ استفاده شود تا فشار روی پوست کاهش یابد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با بیان اینکه درد شدید عضلانی، درد مفصل، تورم، ناتوانی در تحمل وزن یا تغییر شکل اندام نباید نادیده گرفته شود، گفت: اگر درد پس از استراحت و کاهش فعالیت برطرف نشد یا فرد نتوانست به‌طور طبیعی راه برود، باید ارزیابی پزشکی انجام شود.

 

وی افزود: در صورت پیچ‌خوردگی یا آسیب، استراحت، کاهش فشار روی عضو آسیب‌دیده و در صورت امکان استفاده از کمپرس سرد در ساعات ابتدایی می‌تواند کمک‌کننده باشد. اما در صورت درد شدید، تورم قابل توجه یا احتمال شکستگی، فرد باید توسط کادر درمان بررسی شود.

 

تغذیه و افت قند را فراموش نکنید

رحمانیان گفت: پیاده‌روی طولانی، به‌خصوص با مصرف ناکافی غذا، می‌تواند باعث ضعف و افت قند خون شود. زائران نباید وعده‌های غذایی خود را به دلیل عجله برای ادامه مسیر حذف کنند و بهتر است وعده‌های سبک و منظم حاوی کربوهیدرات، پروتئین و مایعات داشته باشند.

 

وی افزود: لرزش، تعریق، ضعف، گرسنگی شدید، تپش قلب یا گیجی می‌تواند از علائم افت قند باشد. در فرد هوشیار، مصرف یک منبع سریع‌الجذب قند می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما فردی که سطح هوشیاری مناسبی ندارد، نباید به زور آب یا نوشیدنی داد. در فرد با کاهش سطح هوشیاری یا اختلال بلع، نباید مایعات از راه دهان داده شود و باید فوراً کمک پزشکی درخواست شود.

 

داروهای شخصی را همراه داشته باشید

این متخصص طب اورژانس تأکید کرد: افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون، بیماری قلبی یا بیماری کلیوی باید پیش از شروع سفر، وضعیت خود و برنامه دارویی‌شان را با پزشک بررسی کنند و داروهای روزانه و ضروری را حتماً همراه داشته باشند. همراه داشتن یک کیت کمک‌های اولیه ساده شامل چسب زخم، گاز استریل، محلول ضدعفونی و وسایل مراقبت از پا نیز می‌تواند در پیشگیری و کنترل مشکلات خفیف بسیار مفید باشد.

 

عضو هئت علمی دانشگاه همچنین گفت: در صورت بروز علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش، گیجی، ناتوانی در راه رفتن یا تب و گرمای شدید، ادامه مسیر نباید انجام شود و فرد باید فوراً توسط کادر درمان ارزیابی شود.

 

رحمانیان همچنین نسبت به مصرف خودسرانه مسکن‌ها یا داروهای ضدالتهاب برای ادامه دادن مسیر هشدار داد و گفت: به‌خصوص در شرایط کم‌آبی، مصرف این داروها بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود و بهتر است درباره مصرف دارو با پزشک یا کادر درمان مستقر در مسیر مشورت شود.استراحت، بخشی از مسیر است.

 

وی با تأکید بر اهمیت استراحت گفت: استراحت کردن به معنی عقب ماندن از مسیر نیست، استراحت منظم بخش مهمی از پیاده روی است و باعث پیشگیری از خستگی، کم‌آبی و آسیب عضلانی در پیاده‌روی طولانی می شود.برای استراحت توقف کنند، پاهای خود را بررسی کنند، مایعات بنوشند و در صورت نیاز تغذیه داشته باشند.

 

رحمانیان افزود: خواب کافی شبانه نیز اهمیت زیادی دارد و کم‌خوابی می‌تواند خستگی، کاهش تمرکز و احتمال بروز حادثه را افزایش دهد.

 

چه زمانی باید فوراً به کادر درمان مراجعه کرد؟

این متخصص طب اورژانس در ادامه گفت: در صورت بروز درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرعادی یا شدید، غش یا کاهش سطح هوشیاری، گیجی یا تغییر رفتار، ضعف شدید و ناگهانی، سردرد شدید و غیرمعمول، استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات، درد شدید یا تورم قابل توجه اندام، ناتوانی در راه رفتن، تشنج، علائم شدید گرمازدگی، خونریزی قابل توجه، آسیب شدید یا احتمال شکستگی، ادامه مسیر به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود و فرد باید در اولین فرصت توسط کادر درمان ارزیابی شود.

 

رحمانیان گفت: اگر در طول مسیر با فردی مواجه شدید که حال عمومی مناسبی ندارد، ابتدا او را از خطر محیطی مانند گرما یا ازدحام دور کنید و سپس وضعیت هوشیاری و تنفس او را بررسی کنید.

 

وی افزود: در موارد جدی باید با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت و محل دقیق را اعلام کرد. تا رسیدن نیروهای امدادی نباید فرد را تنها گذاشت و باید طبق دستور اپراتور اورژانس عمل کرد.

 

این متخصص طب اورژانس خاطرنشان کرد: اگر فرد بیهوش است و تنفس طبیعی ندارد، باید بلافاصله درخواست کمک شود و در صورت آشنایی با احیای قلبی ریوی، اقدامات CPR مطابق دستور اپراتور اورژانس آغاز شود.

 

دکتر رحمانیان گفت: پیاده‌روی چندروزه یک مسابقه نیست. هدف این است که مسیر را سالم و ایمن طی کنیم. خستگی خفیف ممکن است طبیعی باشد، اما درد شدید، ضعف غیرعادی، سرگیجه، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا کاهش سطح هوشیاری نیاز به توقف فعالیت و ارزیابی فوری دارد.