دکتر سماعی در گفت و گو با وبدا؛ با اشاره به اینکه مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها از پرمصرف‌ترین دسته‌های دارویی در کشور هستند، اظهار کرد: گاهی مصرف دارو به‌جا و با توصیه پزشک انجام می‌شود، اما در مواردی نیز مصرف دارو به‌صورت نابه‌جا و خودسرانه صورت می‌گیرد که می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

 

وی در تشریح مصرف مسکن‌ها گفت: مسکن‌ها برای تسکین درد به کار می‌روند، اما باید توجه داشت که درد، یک علامت هشداردهنده در بدن است و می‌تواند منشأهای متفاوتی داشته باشد. برخی دردها حاد، شدید و ناگهانی هستند و برخی دیگر به‌صورت مزمن، مداوم و گاه عودکننده بروز می‌کنند. به همین دلیل، صرف از بین بردن درد بدون توجه به علت اصلی آن، اقدامی نادرست است.

 

این کارشناس دارو افزود: مسکن‌ها در گروه‌های دارویی مختلفی قرار می‌گیرند. از جمله کورتون‌ها، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و داروهای ضد درد که مخدر هستند. هر یک از این داروها کاربردهای متفاوتی دارند، اما آنچه بیشتر به‌صورت خودسرانه مصرف می‌شود، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی است.

 

دکتر سماعی با بیان اینکه مصرف این داروها نیز مانند سایر داروها با عوارض جانبی همراه است، ادامه داد: مهم‌ترین عوارض این گروه دارویی، عوارض گوارشی است. سوزش سر دل، نفخ، یبوست، تهوع و استفراغ از جمله عوارضی هستند که ممکن است در پی مصرف این داروها ایجاد شوند. در برخی موارد نیز این عوارض شدیدتر شده و می‌توانند به زخم‌ها و خونریزی‌های گوارشی منجر شوند.

 

وی تصریح کرد: سالمندان، کودکان، افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای و همچنین زنان باردار و شیرده، در برابر عوارض دارویی حساس‌تر هستند و مصرف هر نوع دارو، حتی داروهای گیاهی، در این گروه‌ها باید با دقت و نظر پزشک انجام شود.

 

 

این داروساز همچنین به عوارض قلبی، عروقی و کلیوی برخی مسکن‌ها اشاره کرد و گفت: مصرف بی‌رویه این داروها می‌تواند خطر بروز عوارض قلبی و عروقی را افزایش دهد. از سوی دیگر، آسیب‌های کلیوی از دیگر عوارض مهم این داروهاست که گاهی به احتباس آب، ورم بدن و حتی نارسایی کلیه منجر می‌شود. بنابراین این داروها نباید بیش از حد و بدون تجویز پزشک مصرف شوند.

 

وی با تأکید بر اینکه انتخاب نوع مسکن به عوامل مختلفی بستگی دارد، افزود: شکل درد، محل درد، شدت آن، شرایط عمومی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای و عوارض جانبی احتمالی، از جمله پارامترهایی هستند که در انتخاب داروی مناسب نقش دارند و این موضوع باید از سوی پزشک تعیین شود.

 

دکتر سماعی در ادامه با اشاره به داروهای بدون نسخه گفت: برخی داروها مانند استامینوفن ساده در فهرست داروهای بدون نسخه قرار دارند و مردم می‌توانند آن را از داروخانه تهیه کنند، اما این موضوع به معنای بی‌خطر بودن مصرف آن نیست. مصرف بیش از حد یا دوز بالای استامینوفن می‌تواند صدمات جدی و جبران‌ناپذیری به کبد وارد کند.

 

وی خاطرنشان کرد: تعیین دوز مناسب دارو، موضوعی بسیار مهم است و مصرف دوزهای بالا ممکن است منجر به مسمومیت دارویی شود. همچنین داروهای مخدر و اوپیوئیدی که برای دردهای شدیدتر استفاده می‌شوند، جزو داروهای تحت کنترل هستند و تهیه و مصرف آن‌ها شرایط و ضوابط خاص خود را دارد. از این‌رو مردم باید بدانند که مصرف خودسرانه دارو می‌تواند عوارضی جدی و جبران‌ناپذیر در پی داشته باشد.

 

این کارشناس دارو در بخش دیگری از سخنان خود به مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها پرداخت و گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها دومین دسته دارویی پرمصرف هستند و متأسفانه بسیاری از افراد با مشاهده نخستین علائم سرماخوردگی، به‌صورت خودسرانه اقدام به مصرف آنتی‌بیوتیک می‌کنند؛ در حالی که این شیوه مصرف، غیرمنطقی و از مهم‌ترین چالش‌های حوزه سلامت است.

 

وی افزود: مصرف آنتی‌بیوتیک در شرایطی که ضرورتی برای آن وجود ندارد، موجب گسترش پدیده مقاومت دارویی می‌شود. در این شرایط، میکروارگانیسم‌ها دچار تغییراتی می‌شوند که آن‌ها را نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم می‌کند. این مسئله در نهایت درمان عفونت‌ها را دشوارتر کرده و سلامت عمومی جامعه را به خطر می‌اندازد.

 

دکتر سماعی تأکید کرد: آنتی‌بیوتیک‌ها تنها برای درمان عفونت‌های باکتریایی مؤثر هستند و بر بیماری‌های ویروسی، قارچی و انگلی تأثیری ندارند. بنابراین مصرف آنتی‌بیوتیک در بیماری‌های ویروسی، از جمله بسیاری از سرماخوردگی‌ها، نه‌تنها کمکی به بهبود بیمار نمی‌کند، بلکه تنها زمینه‌ساز مقاومت آنتی‌بیوتیکی خواهد شد.

 

وی با اشاره به اینکه انواع مختلفی از آنتی‌بیوتیک‌ها وجود دارد، اظهار کرد: تشخیص اینکه چه نوع آنتی‌بیوتیکی برای کدام عفونت مناسب است، به عوامل متعددی بستگی دارد و این تشخیص تنها باید توسط پزشک انجام شود. مصرف بی‌رویه و غیرمنطقی این داروها موجب می‌شود آنتی‌بیوتیک‌های قوی که برای درمان عفونت‌های شدید و بیماران بستری ضروری هستند، به‌تدریج کارایی خود را از دست بدهند و از چرخه درمان خارج شوند.

 

این داروساز همچنین بر ضرورت تکمیل دوره درمان با آنتی‌بیوتیک تأکید کرد و گفت: یکی از نکات بسیار مهم در مصرف آنتی‌بیوتیک، کامل کردن دوره درمان است. در صورتی که بیمار مصرف دارو را زودتر از موعد قطع کند، میکروب‌های باقی‌مانده قوی‌تر شده و ممکن است در ادامه مشکلات پیچیده‌تری برای فرد ایجاد کنند. همچنین آنتی‌بیوتیک باید دقیقاً در زمان‌های تعیین‌شده مصرف شود تا اثربخشی لازم را داشته باشد.

 

دکتر سماعی از مردم خواست از مصرف خودسرانه هرگونه دارو پرهیز کرده و برای انتخاب نوع دارو، مقدار مصرف و مدت درمان، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنند.