وی در گفت و گو با وبدا؛ اظهار کرد: دارو با هدف درمان بیماری و بهبود وضعیت بیمار تجویز می‌شود، اما این موضوع به معنای بی‌خطر بودن آن در هر شرایطی نیست و دوز مصرفی، فاصله بین نوبت‌ها، مدت درمان، شرایط جسمی فرد و داروهای همزمان همگی در اثربخشی و ایمنی دارو نقش دارند.

 

وی افزود: گاهی افراد تصور می‌کنند اگر دارویی در گذشته برای یک علامت یا درد مشابه برایشان تجویز شده و مؤثر بوده است، می‌توانند در شرایط فعلی نیز همان دارو را مصرف کنند. در حالی که ممکن است علت علائم جدید متفاوت باشد و پزشک این بار داروی دیگری، دوز متفاوت یا حتی مدت زمان مصرف متفاوتی را تجویز کند.

 

آنتی‌بیوتیک‌ها، دارویی برای باکتری، نه ویروس

این داروساز دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها، بیان کرد: آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان عفونت‌های باکتریایی هستند و بر بیماری‌های ویروسی مانند بسیاری از موارد سرماخوردگی اثر درمانی ندارند.

 

دکتر سبزه‌ای ادامه داد: بنابراین اگر فردی دچار علائم سرماخوردگی شد، نباید به صورت خودسرانه مصرف آنتی‌بیوتیک را آغاز کند. چرا که در صورت ویروسی بودن بیماری، نه تنها سودی برای فرد ندارد، بلکه مصرف بی‌رویه این داروها می‌تواند زمینه‌ساز مقاومت میکروبی و کاهش اثربخشی آنتی‌بیوتیک‌ها در آینده شود.

 

وی تأکید کرد: با بروز علائم بیماری، به‌ویژه زمانی که نیاز به تشخیص علت بیماری وجود دارد، فرد باید مورد ارزیابی پزشک قرار گیرد و در صورت نیاز، آنتی‌بیوتیک یا سایر داروها توسط پزشک تجویز شود.

 

دارو را خودسرانه قطع یا طولانی نکنید

دکتر سبزه‌ای درباره قطع یا ادامه خودسرانه داروها نیز هشدار داد و گفت: بیماران نباید بدون نظر پزشک، دارویی را زودتر از زمان تعیین‌شده قطع کنند یا مدت مصرف آن را خودسرانه افزایش دهند. چرا که مدت درمان، متناسب با نوع بیماری و شرایط بیمار تعیین می‌شود.

 

وی افزود: در مورد برخی داروها، قطع زودهنگام می‌تواند باعث درمان ناقص بیماری شود و در مورد بعضی داروهای اعصاب و روان نیز ممکن است قطع ناگهانی دارو با عوارض و مشکلاتی همراه باشد و بیمار باید طبق نظر پزشک و برنامه درمانی خود پیش برود.

 

این داروساز خاطرنشان کرد: در برخی بیماری‌های گوارشی نیز ممکن است بیمار با مصرف دارو علائم بهبود را احساس کند و تصور کند دیگر نیازی به ادامه درمان ندارد، در حالی که قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث بازگشت علائم یا کنترل نشدن کامل بیماری شود. بنابراین مدت مصرف دارو باید بر اساس نظر پزشک باشد.

 

وی با اشاره به نقش داروسازان در ارتقای سلامت جامعه اظهار کرد: داروسازان در داروخانه‌ها یکی از مهم‌ترین مراجع مردم برای دریافت مشاوره درباره نحوه صحیح مصرف دارو هستند و افراد می‌توانند درباره نحوه مصرف، زمان مصرف، تداخلات دارویی و نکات ایمنی داروها از داروساز سؤال کنند.

 

دکتر سبزه‌ای تصریح کرد: مردم باید توجه داشته باشند که بدون نسخه بودن یک دارو به معنای بی‌خطر بودن آن نیست. برخی داروها مانند بعضی مسکن‌ها و داروهای مورد استفاده برای علائم شایع، ممکن است در صورت مصرف نادرست یا بیش از مقدار توصیه‌شده، عوارض ایجاد کنند.

 

مسکن‌ها هم بی‌خطر نیستند

این داروساز دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با اشاره به مصرف خودسرانه مسکن‌ها گفت: برخی مسکن‌ها می‌توانند در صورت مصرف نامناسب، موجب عوارض گوارشی شوند و در دوزهای بالا یا در افراد دارای شرایط خاص، احتمال بروز آسیب‌های کلیوی یا کبدی نیز وجود دارد.

 

وی افزود: حتی داروهایی مانند استامینوفن که از داروهای پرمصرف هستند، در صورت مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند. بنابراین نباید تصور کرد که مصرف بیشتر دارو، باعث بهبود سریع‌تر بیماری می‌شود.

 

دکتر سبزه‌ای در پاسخ به این پرسش که آیا تجربه قبلی فرد از مصرف موفق یک دارو می‌تواند دلیل مناسبی برای مصرف مجدد آن باشد، گفت: خیر. علائم مشابه الزاماً به معنای یک بیماری مشابه نیستند.

 

وی ادامه داد: ممکن است یک علامت در شرایط مختلف، علل متفاوتی داشته باشد و مصرف خودسرانه دارو صرفاً باعث کاهش موقت علائم شود و در نتیجه، تشخیص بیماری اصلی به تأخیر بیفتد و بیماری فرصت پیشرفت پیدا کند.

 

این داروساز تأکید کرد: بهتر است افراد در صورت بروز علائم جدید یا مداوم، به جای خوددرمانی، در زمان مناسب برای ارزیابی و تشخیص علت بیماری به پزشک مراجعه کنند تا از پیچیده‌تر شدن بیماری جلوگیری شود.

 

مصرف همزمان چند دارو، احتمال تداخل بیشتر

وی درباره مصرف همزمان چند دارو و مکمل نیز اظهار کرد: پزشکان و داروسازان همواره تلاش می‌کنند داروهای مورد نیاز بیمار را با کمترین تعداد و دوز مؤثر تجویز کنند، زیرا با افزایش تعداد داروها و حتی مکمل‌های مصرفی، احتمال تداخلات دارویی و بروز عوارض نیز افزایش پیدا می‌کند.

 

دکتر سبزه‌ای افزود: این موضوع به‌ویژه در افراد سالمند که ممکن است به دلیل بیماری‌های مختلف، چندین دارو به صورت همزمان مصرف کنند، اهمیت بیشتری دارد.

 

وی توصیه کرد: بهتر است افراد، به‌خصوص سالمندان و بیمارانی که چند دارو مصرف می‌کنند، فهرستی از تمام داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های مصرفی خود تهیه کنند و هنگام مراجعه به پزشک یا داروساز همراه داشته باشند تا امکان بررسی تداخلات و پیشگیری از عوارض احتمالی فراهم شود.

 

دکتر سبزه‌ای با تأکید بر اینکه هر دارویی باید با هدف مشخص و به شکل صحیح مصرف شود، گفت: ما از دارو به دنبال منفعت و اثر درمانی آن هستیم، اما اگر دارو با دوز نامناسب، در فاصله زمانی نادرست یا برای مدت نامناسب مصرف شود، ممکن است همین دارو به عامل ایجاد عارضه تبدیل شود.

 

وی خاطرنشان کرد: مصرف منطقی دارو به معنای استفاده از داروی مناسب، برای فرد مناسب، با دوز مناسب و در مدت زمان مناسب است و رعایت این اصول می‌تواند از بسیاری از عوارض و هزینه‌های ناشی از مصرف نادرست دارو جلوگیری کند.

 

وی از مردم خواست برای جلوگیری از عوارض دارویی، از مصرف خودسرانه، تغییر دوز، قطع یا ادامه خودسرانه دارو و مصرف همزمان داروها و مکمل‌ها بدون اطلاع پزشک یا داروساز خودداری کنند و در صورت داشتن هرگونه سؤال درباره دارو، از داروساز یا پزشک راهنمایی بگیرند.