نکاتی درباره مصرف کلسیم و ویتامین D
مدیر نظارت بر دارو و مواد تحت کنترل غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با تأکید بر ضرورت مصرف آگاهانه مکمل‌های کلسیم و ویتامین D، نسبت به مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت این فرآورده‌ها بدون توجه به نیاز بدن و شرایط سلامت افراد هشدار داد.
به گزارش وب‌دا، با افزایش توجه مردم به پیشگیری از پوکی استخوان، مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D نیز در میان گروه‌های مختلف جامعه رواج یافته است. مکمل‌هایی که اگرچه در حفظ سلامت استخوان‌ها نقش مهمی دارند، اما مصرف آن‌ها برای همه افراد و در هر شرایطی ضروری نیست. تصور رایج مبنی بر اینکه مصرف بیشتر این مکمل‌ها به معنای استخوان‌های محکم‌تر و سلامت بیشتر است، می‌تواند زمینه‌ساز مصرف غیرضروری، دریافت بیش از نیاز بدن و بروز عوارض دارویی شود.
دکتر فخرزارعی، داروساز و مدیر نظارت بر دارو و مواد تحت کنترل غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با اشاره به اهمیت مصرف منطقی مکمل‌ها اظهار کرد: کلسیم از مواد معدنی ضروری برای ساخت و حفظ استخوان‌ها و دندان‌هاست و ویتامین D نیز با کمک به جذب کلسیم در دستگاه گوارش، در حفظ سلامت استخوان‌ها نقش دارد؛ با این حال، ضرورت مصرف مکمل، مقدار مورد نیاز و مدت استفاده از آن باید متناسب با شرایط هر فرد تعیین شود.
وی افزود: مصرف مکمل‌ها نباید صرفاً بر اساس توصیه اطرافیان، تبلیغات، تجربه شخصی دیگران یا این تصور که همه افراد پس از یک سن مشخص به قرص کلسیم و ویتامین D نیاز دارند، انجام شود. در بسیاری از افراد، تأمین نیازهای تغذیه‌ای از طریق رژیم غذایی متعادل امکان‌پذیر است و مکمل زمانی اهمیت پیدا می‌کند که دریافت غذایی کافی نباشد، کمبود وجود داشته باشد یا شرایط پزشکی فرد مصرف آن را ضروری کند.
آیا مصرف خودسرانه کلسیم و ویتامین D مجاز است؟
دکتر فخرزارعی با بیان اینکه در دسترس بودن مکمل‌ها به معنای بی‌خطر بودن مصرف آن‌ها نیست، تصریح کرد: افراد ممکن است بدون ارزیابی نیاز بدن خود، چند فرآورده حاوی کلسیم یا ویتامین D را به‌طور هم‌زمان مصرف کنند؛ برای مثال، قرص کلسیم و ویتامین D را در کنار مولتی‌ویتامین یا سایر مکمل‌ها استفاده کنند، بدون آنکه از مجموع مقدار دریافتی روزانه خود اطلاع داشته باشند.
وی ادامه داد: این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که فرد از چند محصول با ترکیبات مشابه استفاده می‌کند یا مکمل را برای مدت طولانی و با دوز بالا مصرف می‌کند. بنابراین، لازم است ترکیبات تمام فرآورده‌های مصرفی بررسی شود تا از دریافت ناخواسته و بیش از نیاز این مواد جلوگیری شود.به گفته وی، افرادی که سابقه سنگ کلیه، بیماری کلیوی، افزایش کلسیم خون، اختلالات غدد پاراتیروئید یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای دارند، باید پیش از مصرف این مکمل‌ها با پزشک یا داروساز مشورت کنند. در این افراد، انتخاب نوع مکمل، مقدار مصرف و ضرورت پایش آزمایشگاهی اهمیت بیشتری دارد.
ویتامین D؛ چرا مصرف دوزهای بالا می‌تواند خطرناک باشد؟
وی با اشاره به اینکه ویتامین D در جذب کلسیم نقش اساسی دارد، اظهار کرد: برخلاف تصور برخی افراد، ویتامین D از جمله ویتامین‌هایی است که مصرف بیش از حد آن می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. این ویتامین محلول در چربی است و دریافت مقادیر بسیار زیاد آن از مکمل‌ها ممکن است به افزایش غیرطبیعی کلسیم خون و ادرار منجر شود.وی افزود: مسمومیت با ویتامین D می‌تواند با تهوع، استفراغ، ضعف، کاهش اشتها، تشنگی شدید، تکرر ادرار و کم‌آبی بدن همراه باشد. در موارد شدید، آسیب کلیوی، تشکیل سنگ کلیه، رسوب کلسیم در بافت‌های نرم و اختلال در ریتم قلب نیز ممکن است رخ دهد.به گفته وی، یکی از اشتباهات رایج، مصرف مکرر آمپول‌ها یا کپسول‌های ویتامین D با دوز بالا بدون توجه به مقدار تجویزشده و فاصله زمانی مناسب است. نیاز به این فرآورده‌ها در افراد مختلف یکسان نیست و دوزهای بالا، حتی اگر برای درمان کمبود در شرایط مشخص تجویز شوند، نباید خودسرانه تکرار شوند.
آیا همه افراد باید قرص کلسیم و ویتامین D مصرف کنند؟دکتر فخرزارعی در پاسخ به این پرسش که آیا مصرف این مکمل‌ها برای همه افراد، به‌ویژه زنان پس از یائسگی و سالمندان، ضروری است، گفت: خیر؛ ضرورت مصرف مکمل به میزان دریافت مواد مغذی از غذا، سن، وضعیت سلامت، عوامل خطر پوکی استخوان و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد.وی ادامه داد: اولویت با تأمین نیاز بدن از طریق تغذیه متعادل و متنوع است. شیر و فرآورده‌های لبنی، برخی سبزیجات و مواد غذایی غنی‌شده از منابع کلسیم به شمار می‌روند. برای تأمین ویتامین D نیز منابع غذایی، میزان دریافت از مکمل‌ها و شرایط فرد باید در نظر گرفته شود.وی تأکید کرد: زنان پس از یائسگی، سالمندان، افرادی که دریافت غذایی ناکافی دارند، بیماران مبتلا به برخی اختلالات جذب و کسانی که خطر بالای پوکی استخوان دارند، ممکن است به ارزیابی دقیق‌تر و دریافت مکمل نیاز داشته باشند؛ اما حتی در این گروه‌ها نیز مقدار مصرف باید بر اساس نیاز واقعی و توصیه متخصص تعیین شود.
مدیر نظارت بر دارو و مواد تحت کنترل غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: در افراد سالم، انجام آزمایش برای همه افراد پیش از هرگونه دریافت معمول و کم‌دوز ویتامین D الزام همگانی ندارد. اما در صورت وجود علائم، عوامل خطر، بیماری زمینه‌ای یا احتمال کمبود قابل‌توجه، پزشک درباره ضرورت آزمایش و نحوه درمان تصمیم می‌گیرد. همچنین، آزمایش تراکم استخوان و بررسی‌های مربوط به پوکی استخوان باید بر اساس سن و عوامل خطر انجام شوند.
مکمل را بر اساس نیاز مصرف کنید، نه عادتدکتر فخرزارعی تأکید کرد: کلسیم و ویتامین D برای سلامت استخوان‌ها ضروری‌اند، اما مصرف بی‌رویه آن‌ها تضمینی برای پیشگیری از پوکی استخوان نیست. انتخاب مکمل مناسب، تعیین مقدار و مدت مصرف و بررسی تداخل‌های دارویی باید با توجه به شرایط فرد انجام شود.وی خاطرنشان کرد: مصرف منطقی مکمل‌ها به معنای مصرف بیشتر نیست؛ بلکه به معنای تأمین نیاز واقعی بدن، با کمترین خطر و بیشترین فایده است. مردم می‌توانند برای دریافت راهنمایی درباره نحوه مصرف مکمل‌ها، عوارض احتمالی و تداخل‌های دارویی، از پزشک یا داروساز کمک بگیرند.
نظر دهید