دکتر افشین دلشاد روز یکشنبه 5 بهمن ماه 1404 در گفت و گو با وبدا؛ با بیان اینکه تشخیص زودهنگام، مهم‌ترین رکن کنترل سرطان است، اظهار کرد: اجرای منسجم برنامه‌های غربالگری در مراکز خدمات جامع سلامت استان، منجر به شناسایی موارد بدخیم و پیش‌بدخیم در مراحل اولیه بیماری شده که این موضوع نشان‌دهنده اثربخشی برنامه‌های خودمراقبتی و مشارکت مردم است.

 

وی با اشاره به نتایج غربالگری سرطان پستان گفت: در شش‌ماهه اول سال جاری، ۳۵ هزار و ۳۶۱ نفراز زنان بین 30 تا 69 سال از نظر سرطان پستان مورد ارزیابی قرار گرفتند که در نتیجه آن، ۷ مورد بدخیم و ۶ مورد پیش‌بدخیم شناسایی شد. این موارد در مراحل اولیه تشخیص داده شده و بلافاصله تحت پیگیری و ارجاع تخصصی قرار گرفتند.

 

معاون بهداشتی دانشگاه افزود: در برنامه غربالگری سرطان کولورکتال، هزار و ۸۱۴ نفر از افراد بالای 50سال مورد ارزیابی قرار گرفته اند که از این تعداد، ۶۰ مورد تست خون مخفی در مدفوع با نتیجه مثبت داشتند که برای بررسی ها بیشتر به سطح بالا ارجاع شده اند، ۸ مورد کولونوسکوپی انجام و ۲۰ نفر به مراکز تخصصی ارجاع داده شدند.

 

وی تأکید کرد: در همین راستا، یک مورد سرطان کولورکتال در مراحل اولیه تشخیص داده شد که نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت درمان خواهد داشت.

 

وی با اشاره به برنامه غربالگری سرطان دهانه رحم بیان کرد: در شش‌ماهه نخست امسال، ۲۸ هزار و ۸۲۹ نفر از بانوان 30 تا 59 سال استان از نظر سرطان دهانه رحم مورد ارزیابی قرار گرفتند که منجر به شناسایی ۶ مورد بدخیم و ۷ مورد پیش‌بدخیم شد. این موارد در مراحل اولیه تشخیص داده شده و تحت مراقبت و درمان قرار گرفته‌اند.

 

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی با تأکید بر اینکه خودمراقبتی، نخستین و مؤثرترین خط دفاعی در برابر سرطان است، گفت: بخش قابل توجهی از سرطان‌ها با ارتقای آگاهی، اصلاح رفتارهای پرخطر و مشارکت فعال مردم در برنامه‌های مراقبتی قابل پیشگیری یا تشخیص زودهنگام هستند.

 

دکتر افشین دلشاد با اشاره به نامگذاری یکی از روزهای هفته ملی مبارزه با سرطان با عنوان «خودمراقبتی؛ تضمین سلامت فردا» اظهار کرد: خودمراقبتی به معنای توانمندسازی افراد برای مراقبت آگاهانه از سلامت خود است. اقدامی که از انتخاب‌های ساده روزمره آغاز می‌شود اما آثار عمیقی بر سلامت فرد و جامعه دارد.

 

خودمراقبتی در پیشگیری از سرطان شامل چه اقداماتی است؟

 

وی افزود: رعایت اصول خودمراقبتی می‌تواند خطر ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد که مهم‌ترین آن‌ها  تغذیه سالم و متعادل شامل مصرف بیشتر میوه، سبزی، غلات کامل و کاهش مصرف نمک، چربی‌های ناسالم و غذاهای فرآوری‌شده، فعالیت بدنی منظم حداقل ۳۰ دقیقه در روز، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل به‌عنوان عوامل اصلی بروز بسیاری از سرطان‌ها، کنترل وزن و پیشگیری از چاقی، توجه به علائم هشداردهنده مانند توده‌های غیرطبیعی، کاهش وزن بی‌دلیل، خونریزی‌های غیرمعمول و انجام منظم غربالگری‌های توصیه‌شده متناسب با سن و جنس است.

 

دکتر دلشاد با بیان اینکه آموزش، ستون اصلی خودمراقبتی است، تصریح کرد:آموزش‌های مرتبط با خودمراقبتی سرطان از مسیرهای مختلف در نظام شبکه بهداشت ارائه می‌شود که از جمله آن‌ها می‌توان به  آموزش چهره‌به‌چهره توسط مراقبان سلامت و بهورزان در مراکز خدمات جامع سلامت و خانه‌های بهداشت، برگزاری کلاس‌ها و جلسات آموزشی گروهی برای زنان، سالمندان و گروه‌های در معرض خطر، آموزش حین ارائه خدمت هنگام مراجعه افراد برای مراقبت‌های دوره‌ای، ارائه مشاوره فردی درباره سبک زندگی سالم و عوامل خطر سرطان و تولید و توزیع محتوای آموزشی مکتوب و دیجیتال شامل بروشور، پوستر و محتوای چندرسانه‌ای اشاره کرد.

 

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی افزود: تمامی افراد دارای پرونده الکترونیک سلامت هستند و آموزش‌های خودمراقبتی متناسب با سن، جنس و وضعیت سلامت آن‌ها به‌صورت هدفمند ارائه می‌شود.

 

دکتر دلشاد با اشاره به نقش کلیدی مراکز بهداشتی گفت: مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی، محور اصلی اجرای برنامه‌های خودمراقبتی و غربالگری سرطان هستند و خدماتی از جمله آموزش، شناسایی افراد در معرض خطر، انجام غربالگری‌ها، پیگیری فعال و ارجاع به‌موقع را ارائه می‌دهند.

 

وی تأکید کرد: نتایج به‌دست‌آمده در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴، از جمله تشخیص موارد سرطان پستان، دهانه رحم، کولورکتال در مراحل اولیه، نشان‌دهنده اثربخشی این رویکرد و نقش تعیین‌کننده خودمراقبتی در حفظ سلامت جامعه است.

 

معاون بهداشتی دانشگاه در پایان خاطرنشان کرد: خودمراقبتی تنها یک توصیه بهداشتی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است. با مشارکت آگاهانه مردم و بهره‌گیری از خدمات مراکز سلامت، می‌توان آینده‌ای سالم‌تر و عاری از بسیاری از سرطان‌های قابل پیشگیری را رقم زد.