نقش تغذیه سالم در پیشگیری و کنترل دیابت
سمانه رضایی، کارشناس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، با تأکید بر اهمیت تغذیه در پیشگیری و کنترل دیابت گفت: اصلاح الگوی غذایی، انتخاب مواد غذایی باکیفیت، کنترل حجم وعدهها و حفظ وزن مناسب، از مهمترین اقدامات برای کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و بهبود کنترل قند خون در افراد مبتلاست.
وی افزود: برخلاف تصور رایج، افراد مبتلا به دیابت نیازی به حذف کامل نان، برنج و میوه از رژیم غذایی خود ندارند؛ بلکه نوع، مقدار و نحوه مصرف این مواد غذایی باید متناسب با شرایط هر فرد تنظیم شود.
چه مواد غذایی را بیشتر مصرف کنیم؟
رضایی با تأکید بر اهمیت کیفیت مواد غذایی افزود: مصرف سبزیها، حبوبات مانند عدس، لوبیا و نخود، میوههای کامل، غلات سبوسدار، مغزها و منابع پروتئینی کمچرب باید در الگوی غذایی روزانه مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: فیبر موجود در سبزیها، حبوبات و غلات کامل میتواند به بهبود کنترل قند خون، افزایش احساس سیری و سلامت دستگاه گوارش کمک کند. همچنین مصرف لبنیات کمچرب و استفاده از چربیهای مفید مانند روغن زیتون، مغزها و دانهها، در کنار کاهش چربیهای اشباع، برای سلامت قلب و عروق اهمیت دارد.
آیا افراد مبتلا به دیابت باید نان و برنج را حذف کنند؟
یکی از باورهای نادرست درباره دیابت، ضرورت حذف کامل نان، برنج، سیبزمینی و میوه از برنامه غذایی است. در حالی که کربوهیدراتها بخش مهمی از تأمین انرژی بدن را بر عهده دارند و حذف کامل آنها برای همه افراد مبتلا ضروری نیست.
رضایی در این زمینه توضیح داد: آنچه اهمیت دارد، انتخاب نوع مناسب کربوهیدرات، کنترل مقدار مصرف و توزیع متعادل آن در وعدههای غذایی است. بهتر است نانهای سبوسدار و غلات کمتر تصفیهشده در اولویت قرار گیرند و مقدار نان، برنج و سایر منابع کربوهیدراتی با توجه به شرایط فرد تنظیم شود.
وی همچنین تأکید کرد: مصرف میوه کامل به آبمیوه، حتی آبمیوه طبیعی، اولویت دارد؛ زیرا میوه کامل فیبر بیشتری دارد و معمولاً موجب دریافت سریع و متمرکز قند نمیشود. بنابراین بهتر است به جای آبمیوه، از میوه تازه و در اندازه متناسب استفاده شود.
چه خوراکیهایی را محدود کنیم؟
مصرف نوشابهها و سایر نوشیدنیهای شیرین، آبمیوهها، شیرینیها، قند و شکر، تنقلات شیرین و غذاهای فراوریشده باید محدود شود. همچنین کاهش مصرف غلات تصفیهشده، گوشتهای فراوریشده، غذاهای سرخشده و خوراکیهای حاوی چربی اشباع بالا، در بهبود سلامت متابولیک و کاهش خطر بیماریهای قلبی عروقی مؤثر است.
رضایی با اشاره به اهمیت انتخاب نوشیدنی مناسب گفت: آب بهترین انتخاب برای رفع تشنگی است و جایگزین کردن نوشیدنیهای شیرین با آب، یکی از تغییرات ساده اما مؤثر در پیشگیری و کنترل دیابت به شمار میرود.
چند توصیه کاربردی برای تنظیم وعدههای غذایی
برای داشتن یک وعده غذایی متعادل، میتوان از الگوی بشقاب سالم استفاده کرد؛ به این صورت که نیمی از بشقاب به سبزیها، یکچهارم به منابع پروتئینی مانند مرغ، ماهی، تخممرغ یا حبوبات و یکچهارم دیگر به منابع کربوهیدراتی مانند نان یا برنج اختصاص یابد.
همچنین رعایت نظم وعدههای غذایی، پرهیز از پرخوری، توجه به اندازه سهم غذا و هماهنگی زمان و مقدار دریافت کربوهیدرات با داروها و انسولین، بهویژه در افرادی که از انسولین یا برخی داروهای کاهنده قند خون استفاده میکنند، اهمیت دارد. تغییر خودسرانه وعدهها یا حذف آنها ممکن است در برخی افراد خطر افت قند خون را افزایش دهد.
نظر دهید